‘Betalaminezuur’ hoort niet op de lijst van medicinaal werkzame stoffen van vliegenzwam

Een stoffenlijst met één echte fout die rechtgezet moet worden

Overzichten van "traditionele geneeskunde" over Amanita muscaria noemen vaak een handvol stoffen die samen verantwoordelijk zouden zijn voor het "traditionele therapeutische profiel" — muscimol, ibotenzuur, muscarine en soms een stof die betalamzuur heet. Drie van die vier zijn echt werkzame, psychoactieve of fysiologisch relevante stoffen die elders op deze site al uitgebreid zijn behandeld. De vierde hoort helemaal niet op die lijst thuis, en de reden daarvoor is een nuttig voorbeeld van hoe dit soort stoffenlijsten worden samengesteld zonder te controleren wat elk item werkelijk doet.

Betalamzuur is geen geneeskrachtige stof — het is een voorloper van een pigment

Betalamzuur bestaat echt en komt daadwerkelijk voor in Amanita muscaria, maar de rol ervan heeft niets te maken met enig therapeutisch of psychoactief effect. Het is de kernvoorloper van de chromofoor in de biosynthese van betalaïnepigmenten — dezelfde pigmentroute die uitgebreider wordt behandeld in ons artikel over de onopgeloste pigmentchemie van Amanita, verantwoordelijk voor de rode, oranje en gele kleur van de hoed, niet voor enig effect op het zenuwstelsel. Biosynthetisch wordt tyrosine gehydroxyleerd tot L-DOPA, dat vervolgens door een specifiek enzym wordt gesplitst (DOPA-dioxygenase, hetzelfde AmDODA-enzym dat in dat artikel is besproken) tot betalamzuur, dat zich daarna met aminozuren verbindt tot de zichtbare rood-oranje pigmenten van de paddenstoel. Dat is de hele gedocumenteerde rol van deze stof in Amanita muscaria: kleur, geen chemie die iemand beïnvloedt die de paddenstoel eet.

Betalamzuur opnemen in een lijst van stoffen achter het "traditionele therapeutische profiel" van de paddenstoel is een categoriefout — het zit erin, waardoor de zin technisch gezien niet verzonnen is, maar de gedocumenteerde functie is pigmentatie, en er is geen gepubliceerd onderzoek dat het verbindt met een van de effecten die inhoud over traditionele geneeskunde aan de plant toeschrijft. Dit is een nuttig, concreet voorbeeld van een breder patroon: dat een stof daadwerkelijk in een plant voorkomt, betekent niet dat hij relevant is voor het specifieke effect dat wordt besproken.

Wat de werkelijk relevante stoffen daadwerkelijk bijdragen

Muscimol, ibotenzuur en muscarine zijn de drie stoffen waarvan is gedocumenteerd dat ze iemand beïnvloeden die Amanita muscaria consumeert, en elk heeft op deze site een eigen behandeling: de specifieke selectiviteit van muscimol voor GABA-A-receptorsubtypen, de NMDA-receptorfarmacologie van ibotenzuur en het gebruik ervan als onderzoeksinstrument in de neurowetenschappen, en de sporenaanwezigheid van muscarine en waarom die de kerneffecten van de paddenstoel niet verklaart. Betalamzuur is werkelijk geen vierde lid van die groep — het hoort thuis in een heel ander gesprek, over het uiterlijk van de paddenstoel in plaats van de effecten ervan.

Een echt gedocumenteerd traditioneel gebruik dat op zijn eigen voorwaarden getoetst moet worden

Niet elke traditionele bewering op dit gebied is een fout in een stoffenlijst — sommige zijn echte etnografische verslagen die serieus genomen moeten worden, waaronder één die een eigen interessante farmacologische vraag oproept. Academische documentatie van de volksgeneeskunde van de Korjaken op Kamtsjatka legt verslagen uit het midden van de 19e eeuw vast van mannen die na het gebruik van gedroogde vliegenzwam een dramatisch groter uithoudingsvermogen meldden, en die zeiden in één dag te kunnen doen wat aanvoelde als het werk van drie mannen ("The Customs of Siberian Koryaks: The Use of Fly Agaric in Kamchatka Folk Medicine," Roczniki Kulturoznawcze). Dat is een echt gedocumenteerd historisch verslag, geen verzonnen marketingbewering — en het is de moeite waard het te toetsen aan het mechanisme, op dezelfde manier als dit artikel dat deed met betalamzuur.

De kern en best gedocumenteerde werking van muscimol is GABA-A-agonisme — remmend, kalmerend, de farmacologische tegenpool van wat aanhoudend lichamelijk uithoudingsvermogen zou doen vermoeden. Een stimulerend effect is niet de voor de hand liggende voorspelling vanuit dat mechanisme. Plausibele verklaringen die het historische verslag niet hoeven te verwerpen zijn onder meer een veranderde waarneming van pijn of vermoeidheid waardoor aanhoudende inspanning mogelijk is ondanks de echte lichamelijke kosten, dosisafhankelijke effecten waarbij lage doses iets anders opleveren dan pure sedatie, of simpelweg de invloed van verwachting en ritueel op zelfgerapporteerde inspanning in een verslag uit de tweede hand uit het midden van de 19e eeuw. De eerlijke positie is dat het historische verslag echt is en serieus genomen moet worden als etnografie, terwijl het specifieke mechanisme erachter niet is vastgesteld — een werkelijk open vraag in plaats van een uitgemaakte zaak in welke richting dan ook.

"Modern onderzoek begint traditioneel gebruik te bevestigen" — gecontroleerd

Dit is een tweede bewering die specifieke controle verdient, omdat het een veelvoorkomende slotzin is in inhoud over traditionele geneeskunde en omdat ze overdrijft wat er werkelijk is gepubliceerd. Zoals uitgebreider behandeld in onze controle van beweringen over Amanita-voordelen per bewijsniveau, vermeldt het Amerikaanse register van klinische studies nul studies naar Amanita muscaria voor welke aandoening dan ook. "Modern onderzoek begint te bevestigen" suggereert een actief, groeiend geheel van klinisch bewijs dat traditionele toepassingen bevestigt; wat er werkelijk bestaat is een plausibel mechanisme op receptorniveau (GABA-A-agonisme, in principe relevant voor angst en slaap) zonder de gecontroleerde studies die bevestiging zouden vormen in de zin die de uitdrukking impliceert. Dat een mechanisme bestaat en dat een traditioneel gebruik "bevestigd" wordt, zijn verschillende beweringen, en de kloof daartussen is de volledige inhoud van die controle per bewijsniveau.

Wat inhoud over traditionele geneeskunde werkelijk zou moeten zeggen

Een nauwkeurigere versie van dit genre zou drie afzonderlijke dingen scheiden die nu door elkaar lopen: welke stoffen werkelijk psychoactief zijn en welke er slechts aanwezig zijn (muscimol, ibotenzuur en sporen van muscarine versus betalamzuur en andere structurele of pigmentstoffen); welke traditionele toepassingen etnografisch als praktijk zijn gedocumenteerd, ongeacht de werkzaamheid (het uitwendige gebruik als smeersel bij gewrichtspijn dat elders op deze site wordt behandeld is een echt voorbeeld); en welke beweringen gecontroleerde klinische onderbouwing hebben (momenteel geen enkele, voor welke toepassing van Amanita muscaria dan ook). Alle drie samenvoegen in één lijst, zoals overzichten van "werkzame stoffen" vaak doen, levert precies het soort technisch niet onware maar misleidende inhoud op dat dit artikel corrigeert.

Veelgestelde vragen

Is betalamzuur een werkzame geneeskrachtige stof in Amanita muscaria?

Nee. Het is de kernvoorloper in de biosynthese van betalaïnepigmenten, verantwoordelijk voor de rood-oranje kleur van de paddenstoel, zonder gedocumenteerde rol in enig psychoactief of therapeutisch effect.

Wat doet betalamzuur eigenlijk in de paddenstoel?

Het ontstaat wanneer het enzym AmDODA L-DOPA splitst, dat zich vervolgens met aminozuren verbindt tot de zichtbare betalaïnepigmenten van de paddenstoel — een zuiver aan pigment gerelateerde biosynthetische rol.

Welke stoffen verklaren de effecten van Amanita muscaria werkelijk?

Muscimol (agonist van de GABA-A-receptor) en ibotenzuur (agonist van de NMDA-/glutamaatreceptor) zijn de belangrijkste drijfveren, waarbij muscarine bij sporenconcentraties een kleine, niet-dominante rol speelt.

Heeft modern onderzoek traditioneel gebruik van Amanita muscaria bevestigd?

Niet in de klinische zin die de uitdrukking suggereert. Er zijn nul geregistreerde klinische studies naar Amanita muscaria voor welke aandoening dan ook; wat er bestaat is een plausibel mechanisme op receptorniveau, geen bevestigde werkzaamheid.

Waarom misleidt het opsommen van "aanwezige stoffen" als groep lezers?

Omdat het stoffen die echt verantwoordelijk zijn voor effecten door elkaar haalt met stoffen die er simpelweg zijn om niet-gerelateerde biologische redenen, zoals pigmentatie — aanwezig zijn in de plant is niet hetzelfde als relevant zijn voor het effect dat wordt besproken.

Wat zou een nauwkeuriger overzicht van traditionele geneeskunde bevatten?

Een duidelijke scheiding van welke stoffen werkelijk psychoactief zijn, welke traditionele praktijken etnografisch zijn gedocumenteerd ongeacht de werkzaamheid, en welke beweringen gecontroleerde klinische onderbouwing hebben (momenteel geen).

Is het verslag van de Korjaken over groter uithoudingsvermogen door vliegenzwam een echt historisch document?

Ja, het is gedocumenteerd in academische etnografische literatuur over de volksgeneeskunde van Kamtsjatka. Wat niet is vastgesteld, is het mechanisme — de GABA-A-werking van muscimol is kalmerend, niet stimulerend, dus het effect (indien juist gemeld) heeft waarschijnlijk te maken met iets anders dan directe stimulatie, zoals een veranderde waarneming van vermoeidheid.

Conclusie

Betalamzuur duikt op in sommige lijsten van "werkzame stoffen" van Amanita muscaria als bijdrage aan het traditionele therapeutische profiel van de paddenstoel, maar het is een voorloper uit de pigmentroute zonder gedocumenteerd verband met enig geneeskrachtig of psychoactief effect — de echte rol ervan wordt uitgelegd in ons artikel over de onopgeloste pigmentchemie van de paddenstoel. De werkelijk relevante stoffen zijn muscimol, ibotenzuur en sporen van muscarine, elk behandeld in een eigen artikel op deze site.

Onze gedroogde hoeden van kwaliteit A en tinctuur leveren allebei de hier beschreven werkelijk werkzame stoffen — betalamzuur is er ook, en doet niets anders dan bijdragen aan de kleur waar je naar kijkt.

Geschreven door Viktor bij Amanita Store. Dit artikel is bedoeld voor educatieve doeleinden en is geen medisch advies. Amanita muscaria is in de Verenigde Staten geen goedgekeurd voedselingrediënt en is geen behandeling voor enige medische aandoening. De wettelijke status verschilt per rechtsgebied — controleer de lokale regelgeving.