Microdoseerroutines en zelfmonitoring: waarom dagelijkse logboeken misleiden

Een dagelijkse routine en een dagboek voor zelfmonitoring voelen als bewijs, maar dat zijn ze zelden. Drie bekende effecten, placebo, regressie naar het gemiddelde en bevestigingsbias, kunnen vrijwel elke nieuwe gewoonte nuttig laten lijken. Dat geldt ook voor ‘microdoseer’-routines. Een eerlijk dagboek kan geen voordeel bewijzen, maar kan in elk geval voorkomen dat u uzelf voor de gek houdt.

Waarom voelt het alsof een nieuwe routine werkt?

Wie met een routine begint, verandert meerdere dingen tegelijk. U let beter op hoe u zich voelt. Vaak slaapt, eet of beweegt u anders. U verwacht ook dat er iets gebeurt. Elk van deze factoren kan op zichzelf stemming en concentratie beïnvloeden.

Onderzoekers hebben dit duidelijk gezien bij microdoseren met psychedelica. In een van de eerste systematische studies volgden Polito en Stevenson zes weken lang 98 mensen die psychedelica microdoseerden (Polito & Stevenson, PLoS ONE, 2019). Ze ondervroegen ook 263 mensen over wat ze verwachtten. Deelnemers dachten dat microdoseren grote, brede voordelen zou opleveren. De veranderingen die werkelijk werden gemeld, waren beperkter en kwamen niet overeen met de effecten die mensen het meest verwachtten.

Die studie had geen placebogroep en kon dus niet zeggen wat de veranderingen veroorzaakte. Maar ze liet zien dat verwachtingen en uitkomsten uiteen kunnen lopen, en dat een dagelijks logboek beide kan vastleggen zonder u te vertellen welke welke is.

Welke drie vertekeningen verstoren zelfmonitoring?

1. Het placebo- en verwachtingseffect. Wanneer mensen verwachten dat ze zich beter gaan voelen, gebeurt dat vaak ook. In een zelfblinderingsstudie uit 2021 werd 191 mensen gevraagd echte microdoses psilocybine of LSD te mengen met placebocapsules, zonder te weten welke welke was (Szigeti et al., eLife, 2021). Beide groepen gingen er in vier weken op alle psychologische metingen op vooruit, zonder significant verschil tussen de groepen. Een later overzichtsartikel legt uit waarom verwachting in dit vakgebied zo moeilijk te controleren is (Szigeti & Heifets, 2024).

2. Regressie naar het gemiddelde. Mensen beginnen meestal aan een nieuwe routine als ze zich slechter voelen dan normaal. Maar op ongewoon slechte periodes volgen doorgaans gemiddeldere, wat u ook doet. Barnett en collega’s noemen regressie naar het gemiddelde ‘alomtegenwoordig’ bij herhaalde metingen en stellen dat het altijd als mogelijke oorzaak van een waargenomen verandering moet worden overwogen (Barnett, van der Pols & Dobson, International Journal of Epidemiology, 2005). Beginnen in een slechte week garandeert vrijwel een schijnbare verbetering.

3. Bevestigingsbias. We merken informatie op die past bij wat we al geloven, en onthouden die beter. Het klassieke overzichtsartikel van Nickerson laat zien dat dit op veel levensterreinen gebeurt, vaak onbewust (Nickerson, Review of General Psychology, 1998). In een dagboek worden goede dagen uitgebreid beschreven en slechte dagen weggeredeneerd.

Waarom is dit belangrijker bij de vliegenzwam (Amanita muscaria)?

Bij psilocybine en LSD kunnen onderzoekers in elk geval gecontroleerde studies uitvoeren en vergelijken met placebo. Voor Amanita muscaria bestaan zulke studies niet. Op dit moment beoordelen mensen hem alleen via persoonlijke routines en dagboeken, en dat zijn precies de middelen die het meest blootstaan aan deze vertekeningen.

Er is ook een prijs voor de veiligheid. Een dagboek dat zich op voordelen richt, kan waarschuwingssignalen missen. De Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelenautoriteit FDA concludeerde in 2024 dat Amanita muscaria en de werkzame stoffen ervan niet algemeen als veilig in voedingsmiddelen worden erkend, en dat de beschikbare gegevens wijzen op bijwerkingen (FDA Scientific Memorandum, 2024). We gaan hier verder op in bij waarom een dagboek in de eerste plaats een veiligheidsregistratie is en waarom een microdoseerdagboek u niet kan vertellen wat u denkt.

Hoe zou een eerlijk dagboek eruitzien?

Deze principes gelden voor het bijhouden van elke verandering in welzijn, van een nieuwe slaapgewoonte tot een dieet. Ze verminderen vertekening, maar kunnen een persoonlijk logboek niet in bewijs veranderen.

• Leg eerst een nulmeting vast. Houd een aantal weken dezelfde metingen bij voordat u iets verandert, zodat een slechte startweek niet wordt aangezien voor uw normale toestand.
• Bepaal uw metingen vooraf. Kies twee of drie beoordelingen, zoals slaapkwaliteit of stemming op een eenvoudige schaal, en voeg later geen nieuwe toe omdat die veelbelovend lijken.
• Noteer elke dag op hetzelfde tijdstip. Een vast tijdstip voorkomt dat u meer schrijft op dagen waarop u iets sterk voelt.
• Noteer verstorende factoren. Schrijf slaap, alcohol, cafeïne, beweging, ziekte, stress en veranderingen in medicatie op.
• Noteer alles wat onaangenaam is. Misselijkheid, duizeligheid, verwardheid of een sombere stemming horen in het logboek en zijn redenen om met een arts te praten.
• Zoek eerst de saaie verklaring. Voordat u een verandering ergens aan toeschrijft, vraagt u zich af of tijd, seizoen, werkdruk of verwachting die kan verklaren.

Zelfs met dit alles blijft het dagboek van één persoon een ongecontroleerde waarneming. Lees ook ons artikel over waarom veel genoemde voordelen metingen zijn die vanzelf stijgen.

Veelgestelde vragen

Kan een dagelijks dagboek bewijzen dat iets werkt?

Nee. Een dagboek legt veranderingen vast, maar kan het effect van een middel niet scheiden van placebo, natuurlijke schommelingen of andere veranderingen in het leven. Alleen gecontroleerde vergelijkingen kunnen dat.

Wat is regressie naar het gemiddelde?

Het is de neiging dat op ongewoon hoge of lage metingen meer gemiddelde metingen volgen. Als u in een slechte week ergens mee begint, voelt u zich waarschijnlijk hoe dan ook beter.

Vonden placebogecontroleerde microdoseerstudies echte voordelen?

Een zelfblinderingsstudie uit 2021 naar microdoseren met psilocybine en LSD vond dat de placebogroep evenveel vooruitging als de microdosisgroep, zonder significant verschil.

Heeft iemand een gecontroleerde studie gedaan naar routines met Amanita muscaria?

Nee. Er zijn geen gecontroleerde studies naar herhaald gebruik van Amanita muscaria, dus persoonlijke routines en anekdotes zijn de enige bron van beweringen.

Wat moet een dagboek altijd bevatten?

Een periode met een nulmeting, vaste metingen die vooraf zijn gekozen, aantekeningen over slaap, alcohol, stress en medicatie, en een registratie van alle onaangename klachten, die een reden zijn om naar een arts te gaan.

Disclaimer: Dit artikel is educatief en geen medisch advies. Amanita muscaria is giftig en Amanita Store verkoopt hem niet voor menselijke consumptie. Als u of iemand anders klachten krijgt na het eten van een wilde paddenstoel, neem dan direct contact op met een arts, het plaatselijke vergiftigingeninformatiecentrum of de hulpdiensten.